Restaureren

Restaureren op zaal

Vandaag geopend Vandaag geopend

Open: Winterpaleis Het Loo

Tot en met 6 januari is het Stallenplein weer open als Winterpaleis Het Loo. Het paleis en de tuinen zijn gesloten. Voor scholen zijn er altijd mogelijkheden. Vanaf april weer BuitenGewoon Open!

maandag 12 november 2018 / door Johan de Haan

Restaureren voor het oog van het publiek

Het was onlangs groot nieuws: het Rijksmuseum gaat de Nachtwacht de komende jaren ‘op zaal’ en dus voor het oog van het publiek restaureren. Restaureren op zaal is niet nieuw. Op Paleis Het Loo worden schilderijen al eeuwen ter plaatse gerestaureerd. Precies 250 jaar geleden was er op Paleis Het Loo al een enorme restauratieklus.

De Audiëntiezaal van Paleis Het Loo; al in 1768 werden de schilderingen op het plafond en op de wanden gerestaureerd (foto: Stef Verstraaten).

Vuurwerk en vetpotjes

Al vroeg in de 18e eeuw was het nodig om schilderijen op Het Loo te restaureren. Er werd geklaagd over de witte uitslag op veel schilderijen die in het jachtslot hingen. Bovendien was het gebouw van binnen en buiten in 1767 erg vuil geworden door het vuurwerk dat in de tuinen was afgestoken én de vele brandende vetpotjes waarmee het paleis was versierd om Prins Willem V en zijn kersverse echtgenote Wilhelmina van Pruisen welkom te heten. Om dit alles te restaureren was er kennis van een specialist nodig.

Ter plekke restaureren gebeurt -vroeger en nu- vooral om praktische redenen: Paleis Het Loo bezit nogal wat grote schilderingen en die zijn lastig te verplaatsen. Zeker in de 17e en de 18e eeuw, toen vervoer met karren en schepen moest plaatsvinden.

Jan van Dijk

Schilder Jan van Dijk kwam exact 250 jaar geleden naar Apeldoorn op uitnodiging van Prins Willem V. Anders dan de meeste van zijn collega’s had hij zich niet in het maken van nieuwe schilderijen gespecialiseerd, maar zich toegelegd op het ‘repareren’ van schilderijen. Van Dijk was bij zijn komst naar Paleis Het Loo al bijna tachtig en had veel ervaring in het restauratievak.

De prins kende Van Dijk al jaren. Zo had Van Dijk in het jaar voordat hij naar Apeldoorn kwam de schilderijen van de beroemde Oranjezaal in Paleis Huis ten Bosch gerestaureerd. Jan van Dijk nam zijn werk zeer serieus en gaf na deze restauratie een boekje uit waarin hij afgaf op collega’s die zich met schoonmaak van schilderijen bezighielden. Volgens Van Dijk maakten zij meer kapot dan ze herstelden. ‘Weetnieten der kunst’ noemde hij ze in zijn boek.

Monsterklus

Hoe serieus Van Dijk was, blijkt ook uit de betaling aan Van Dijk door de rentmeester van Het Loo in 1768. Voor het ‘schoonmaken en repareren’ van de schilderingen bij de Staatsietrap  (‘het groote Bordes’) en in de Audiëntiezaal (‘muziekzaal’ genoemd) kreeg Van Dijk het enorme bedrag van 1704 gulden en acht stuivers. Dat was meer dan vier jaarsalarissen!

Betaling aan Jan van Dijk, opgetekend in de Rekening over het jaar 1768 van de rentmeester van Het Loo. Gelders Archief, Arnhem.

Betaling aan Jan van Dijk, opgetekend in de Rekening over het jaar 1768 van de rentmeester van Het Loo (Gelders Archief, Arnhem).

Eerlijk is eerlijk: de opdracht op Paleis Het Loo was een monsterklus. De rentmeester tekende in zijn jaarrekening op dat Van Dijk bij de Staatsietrap maar liefst 6068 en een halve vierkante voet (meer dan 2000 vierkante meter) aan schilderingen had schoongemaakt. Ook behandelde hij in de Audiëntiezaal  vijf ‘landschappen’ plus vier losse stukken én de binnenste rand (‘Coupel rand’) van het plafond.

Interieurarchitect Daniël Marot maakte in 1712 deze tekening van de Staatsietrap.

Paleis Het Loo vernieuwt

Binnenkort worden de vertrekken waarin Van Dijk in 1768 aan het werk was opnieuw gerestaureerd. De schilderingen bij de Staatsietrap zitten vast en worden wederom ter plaatse aangepakt, zodat ook dit deel van het paleis bij de heropening in 2021 weer klaar is voor de toekomst. Andere schilderingen worden door de Stichting Restauratie Etelier Limburg gerestaureerd in het Bonnefantenmuseum in Maastricht. Op een plek waar belangstellenden van harte welkom zijn, net als bij de Nachtwacht.

360° foto van de Staatsietrap

De uitbreiding

De uitbreiding

Het 'nieuwe' paleis

Het 'nieuwe' paleis

Tickets Webshop