fruitbomen

Ontspannen op royale afstand

De stallen en Paleistuinen zijn open. Het paleis is gesloten vanwege Vernieuwing & Verbouwing. 

vrijdag 11 september 2020 / door Willem Zieleman

Fruitbomen

We gaan 330 jaar terug in de tijd. Apeldoorn was een bescheiden dorp. De dichtstbijzijnde markt van enige betekenis was in Deventer, zo’n 17 kilometer verderop. Daarom werden de dagelijkse benodigdheden voor de keuken op Paleis Het Loo verbouwd. Er waren in de omgeving boerderijen, waar melk, boter kaas en ook vlees vandaan kwam. Ook werd daar graan verbouwd, dat weer tot meel gemalen werd in (water) molens, die in de omgeving van Het Loo lagen. Het brouwen van bier was ook een dagelijkse bezigheid. Water werd toentertijd nauwelijks gedronken vanwege de kans op infecties.

Oranjebomen in de Koninginnetuin – prent uitgegeven door Justus Danckerts 1697

Koninklijke moestuin

Direct achter de paleistuin lag een moestuin, en er waren ook boomgaarden, net buiten de Koningstuin en onderdeel van de tuinaanleg. Meer delicate vruchten, zoals druiven, perziken, pruimen en handperen werden vooral langs de zuidmuren van de tuinen gekweekt. Dat is op oude gravures goed te zien, en de vruchtbomen zijn ook weer terug geplant toen de tuinen in de jaren ’80 opnieuw aangelegd werden.

Moestuinen waren er niet alleen voor het nut. Er was een oprechte belangstelling voor het kweken en de koning liet dat ook graag aan zijn gasten zien. Op Versailles is er nu nog de ‘Potager du Roi’, de moestuin van Koning Lodewijk de 14e, te zien. Een schitterende tuin waar ook allerlei nieuwe snufjes ingezet werden om onder andere het hele jaar door aardbeien te kunnen produceren.

Fruit in de paleistuinen

Zongerijpt

De fruittbomen stonden vooral langs de zuidmuren in de Konings- en Koninginnetuin en Koningin Mary Stuart (de vrouw van Willem III) gebruikte deze vruchten ook om jams en marmelade van te maken in het keldertje vlakbij de tuin.

Voordeel van fruit dat langs muren kweekt wordt: de muren nemen overdag warmte op die ’s nachts weer afgegeven wordt. Daardoor is er geen kans dat bloesem bevriest door nachtvorst. Door de warme muren zijn de vruchten ook eerder rijp, wat het seizoen verlengd. Niet alles groeit goed tegen een muur.  Appels en kersen hebben meer baat bij een koele omgeving.

Fruit aan de tuinmuur

Gezond tussendoortje

Een belangrijke reden om zacht fruit te kweken was de slechte staat van gebitten in die tijd. We kunnen ons nauwelijks meer een voorstelling maken van de beroerde staat van de meeste kiezen en tanden in voorbije eeuwen.  Even bijten in een harde appel was er dan ook niet bij. Maar zachter fruit, zoals de perzik, vijg en peer, was echter goed te consumeren.

Wie nu de tuinen bezoekt ziet het Leifruit langs de tuinmuren. De peren zijn zo goed als rijp en de druiven zijn prachtig van kleur. De vijgen vallen vooral op door hun mooie blad. Het zijn geen grote aantallen, al behoren de bomen wel tot de originele invulling van de barokke tuin. Vandaag de dag worden de vruchten geplukt en in de pauzes gegeten door de Tuindienst en de vrijwilligers. Een gezond tussendoortje!

Confiture

€ 5,95
Confiture Blauwe Bosbes
Tickets Webshop