bijzondere

bijzondere vondst

Vanwege schoolvakantie geopend Vanwege schoolvakantie open

BuitenGewoon Open

Paleis Het Loo is BuitenGewoon Open. De stallen, tuinen, museumshop en de restaurants zijn geopend t/m 30 september. Het Stallenplein is met Kerst open van 15 december t/m 6 januari 2019. Het paleis is tot medio 2021 gesloten.

donderdag 31 mei 2018 / door Kristin Duysters

Een bijzondere vondst

Op vrijdag 1 juni opent het tuinseizoen op Paleis Het Loo. Ook zijn dan weer de Delfts blauwe tuinvazen te zien, gevuld met  planten en bloemen. Onlangs is opnieuw een scherf van een 17e-eeuwse tuinvaas gevonden.

Scherf

Deze scherf kwam tevoorschijn bij werkzaamheden voor de vernieuwing en verbouwing van Paleis Het Loo langs de zuidzijde van de Koningslaan bij de Oostvleugel van het paleis. Het gaat om een grote scherf uit de bodem van een tuinvaas. Het grote gat voor de afwatering maakt overduidelijk dat het om een tuinvaas gaat. Op Paleis Het Loo werden eerder scherven van tuinvazen gevonden. Maar dit model en de decoratie van de nieuwe scherf was nog niet bekend.

Liefde voor Delfts blauw

Koning-stadhouder Willem III (1650-1702) en zijn echtgenote Koningin Mary II (1662-1694) hadden een grote voorliefde voor tuinen en het verzamelen van bijzondere en exotische planten en bloemen, zoals in die tijd in de mode was aan vele Europese vorstenhoven. Voor die planten en bloemen waren bloempotten nodig zodat ze in de winter met pot en al naar de orangerie gebracht konden worden om te overwinteren. Ongetwijfeld geïnspireerd door alle blauwwitte bloempotten op en rondom het paleis Trianon de Porcelaine dat de Franse koning Lodewijk XIV in de tuinen van Versailles voor zijn maîtresse liet bouwen, bestelden Willem en Mary voor Paleis Het Loo blauwwitte bloempotten, maar ook vazen, kleine bloempiramides en -mandjes. Door hun bestellingen hebben Willem en Mary een grote bijdrage geleverd aan de ontwikkeling en promotie van Delfts aardewerk.

Bloemenmand

De beschildering van de recent gevonden scherf -  door blauwe banden van elkaar gescheiden vakken, gevuld met bladeren - lijkt veel op een bloemenmand die in de jaren zeventig van de 20e eeuw in de Koninginnetuin van Paleis Het Loo is opgegraven. Deze mand is gemerkt met het monogram ‘SVE’ van de Delftse plateelbakkerij De Grieksche A onder Samuel van Eenhoorn (werkzaam van 1678 tot en met 1686). Op basis hiervan kan de scherf in het laatste kwart van de 17e eeuw worden gedateerd, meer specifiek vanaf de periode dat Paleis Het Loo in 1686 werd opgeleverd tot en met het overlijden van Willem III in 1702.

Lauwerkrans

Op de scherf is op het verdikte gedeelte onderaan een met linten gebonden krans van laurierbladeren geschilderd; dit komt niet voor op de andere bekende 17e-eeuwse Delftse tuinvazen. De laurierband is een algemeen decoratiemotief uit de tweede helft van de 17e eeuw dat in het interieur van Paleis Het Loo vaak is toegepast. De laurier en de lauwerkrans zijn een symbool van de vaardige vorst, die als veldheer grootse overwinningen behaalde op het slagveld. Dit past goed bij Willem III als legeraanvoerder en in zijn rol bij de ‘Glorious Revolution’ die uiteindelijk in 1689 tot zijn koningschap van Engeland, Ierland en Schotland leidde. Willem III is dan ook regelmatig afgebeeld in een lijst  in de vorm van een lauwerkrans. De laurierband zien we ook terug op een ontwerptekening van een tuinvaas van de interieurarchitect van Willem en Mary, Daniël Marot.

Niets dan scherven

Van al het Delfts aardewerk dat Willem en Mary op Paleis Het Loo hadden, rest niets meer dan grote fragmenten en scherven. Bij de vorige renovatie van het paleis in de jaren zeventig van de vorige eeuw zijn tijdens opgravingen al eerder vele scherven van tuinvazen gevonden bij onder meer de oude orangerie en de Koninginnetuin. Eén set scherven vormde een deel van een tuinvaas gedecoreerd met het wapen dat Willem III als koning voerde en dus uit de tijd is van zijn koningschap. Op basis van een andere set scherven kon Paleis Het Loo in 2010 een achthoekige tuinvaas aankopen. Daarnaast werden er toen nog scherven gevonden die op vijf andere modellen wijzen. In totaal zijn er inclusief de nieuwe scherf dus minstens acht verschillende modellen tuinvazen op Paleis Het Loo geweest!

Grandeur in de tuinen

Om de pracht van de blauwwitte tuinvazen van Delfts aardewerk in de tuinen uit de tijd van Willem en Mary voor het publiek weer zichtbaar te maken, zijn in 2016 met steun van de BankGiro Loterij 45 replica’s van drie bestaande modellen van tuinvazen met koninklijke decoratie gereproduceerd: het exemplaar dat Paleis Het Loo in 2010 heeft aangekocht, een model van Schloss Favorite met koninklijk monogram en een imposante pot met het kroningswapen van Willem en Mary uit Erddig Hall in Wales.  De tuinvazen zijn vanaf 1 juni tot en met 30 september weer in de tuinen van Paleis Het Loo te bewonderen.

Deze scherf werd gevonden langs de zuidzijde van de Koningslaan bij de Oostvleugel van het paleis ( Delfts aardewerk, eind 17e eeuw, gemeente Apeldoorn, foto Econsultancy)
De bloemenmand heeft een met gelijksoortige beschildering als de gevonden scherf (Delft, De Grieksche A, Samuel van Eenhoorn, ca. 1686, aardewerk, tinglazuur, collectie Paleis Het Loo)
Het portret van Koning-Stadhouder Willem III in een omlijsting van een lauwerkrans (anoniem, naar G. Kneller, ca. 1689-1725, gravure, collectie Rijksmuseum Amsterdam)
Een ontwerp voor een tuinvaas van Daniël Marot met op de voet een laurierband (prent collectie Paleis het Loo)
Scherven van een tuinvaas gevonden bij opgravingen in de jaren zeventig en tachtig op Paleis Het Loo. Op de scherven zijn de symbolen van het koningschap van Willem en Mary te zien, zoals de Engelse Tudorroos en de Ierse harp (Delft, ca. 1689-1702, aardewerk, tinglazuur, collectie Paleis Het Loo)
In de tuinen van Paleis Het Loo zijn replica’s van deze drie modellen tuinvazen te zien: links het model van Schloss Favorite, in het midden de vaas van Erddig Hall en rechts het model dat in 2010 door Paleis Het Loo werd aangekocht (Koninklijke Tichelaar, Makkum, 2016, collectie Paleis Het Loo)
Tickets Webshop