Paleis Het Loo | Anna Paulowna

Anna Paulowna

t/m 5 februari 2017

Tweehonderd jaar geleden komt Anna Paulowna, de zuster van de Russische tsaar, naar Nederland. (Anna is een Romanov, een geslacht dat 300 jaar over Rusland regeerde én ze is een kleindochter van Catharina de Grote.) Ze trouwt op 21-jarige leeftijd met Willem, Prins van Oranje, die koning Willem II zal worden. Anna is een classy dame, houdt van keizerlijke glitter en glans en ze kleurt het wat saaie Nederlandse hof. Kisten vol met kostbaarheden neemt ze mee: stoffen, juwelen, meubelen, snuisterijen en zelfs een complete kerkuitrusting! Ook laat ze koks, zangers en priesters uit Rusland overkomen.

Anna Paulowna is niet alleen een opmerkelijke koningin, maar ook een sleutelfiguur in de lange relatie tussen Nederland en Rusland. Daarnaast maakt zij een belangrijke verandering mee: de Koning verandert van politiek ‘machthebber’ tot een voornamelijk symbolisch en publiek instituut. Zo krijgt zij aan het einde van haar leven te maken met ‘nieuwigheden’ als pers en ministeriële verantwoordelijkheid, iets waar ze als ‘tsarendochter’ maar moeilijk aan kan wennen.

De tentoonstelling is woensdag 5 oktober geopend door Hare Majesteit Koningin Máxima.

Er worden gratis rondleidingen in de tentoonstelling aangeboden.

Prinses van Oranje (1816-1840)

Souvenirs uit Sint-Petersburg

2-anna-paulowna-kleurrijke-koningin-op-paleis-het-loo-foto-m-mulder-2-mb_prinses-6Vanaf haar huwelijk in 1816 tot de troonsbestijging van haar man Willem II is Anna Paulowna ‘Prinses van Oranje’. De bals, partijen, diners en muziekavondjes die Anna Paulowna en Willem organiseren zijn van allure. Vooral de paleizen die Anna en Willem bewonen in Brussel lenen zich uitstekend voor de beoogde grootste uitstraling. In deze tijd wordt Anna Paulowna moeder, leert ze Nederlands en probeert zij haar draai te vinden in een land dat zo verschilt van haar geliefde Rusland.

Gedurende haar hele leven in Nederland omringt Anna Paulowna zich met spullen uit Rusland. Veel van haar jurken zijn gemaakt van kostbare stoffen die haar familie vanuit Sint-Petersburg toestuurt. Zij heeft haar eigen Russische bakker, baadt zich naar Russisch gebruik in ijskoud (zee)water en viert de verjaardagen, naar Russische gebruik, de avond ervoor. Willem II noemt haar liefkozend ‘Anninka’. In het paleispark wandelt zij met haar Russische vertrouwelinge en de Russische honden en ook rijdt zij in een trojka. In het paleis zelf is het Russische aspect niet te ontlopen: meubelen, siervoorwerpen, portretten en schilderijen herinneren haar constant aan het moederland dat zij zo mist.

koningin van Nederland (1840-1849)

Anna Paulowna’s Russische kapel

3-anna-paulowna-kleurrijke-koningin-op-paleis-het-loo-foto-m-mulder-2-mb_kroning-7In 1840 doet koning Willem I op Paleis Het Loo afstand van de troon. Spoedig volgt de inhuldiging van zijn zoon als koning Willem II in de Nieuwe Kerk te Amsterdam. Willem II en Anna Paulowna zijn lange tijd prins en prinses van Oranje, maar nu breekt dan eindelijk de glorietijd aan: zelf koning en koningin zijn! De regering van Willem II duurt maar acht jaar. Hij overlijdt vrij plotseling in de bloei van zijn leven. Maar de jaren dat Anna Paulowna naast hem op de troon zit, behoren tot haar mooiste jaren. Alle honneurs komen háár als koninklijke en keizerlijke majesteit toe. In het dagelijks leven houdt zij, naar voorbeeld van haar moeder, zich bezig met liefdadigheid. Tijdens ontvangsten en grote ceremoniën van het hof haalt zij letterlijk alles uit de kast om zich als vorstin te tonen: gekleed in kostbaar goud lamé, kant en hermelijn en haast bedolven onder haar kostbare juwelen uit Rusland.

5-anna-paulowna-kleurrijke-koningin-op-paleis-het-loo_kapel-4_lrIn Anna’s huwelijkscontract uit 1816 is vastgelegd dat zij buiten Rusland altijd de Russisch-orthodoxe religie trouw zal blijven. Anna Paulowna moet beloven, dat haar eventuele kinderen protestants gedoopt en opgevoed zullen worden. Anna Paulowna krijgt een volledige kerkelijke uitrusting mee. In al haar paleizen kan zij beschikken over een eigen Russische-orthodoxe kapel. Soms is dit een vertrek in het paleis, zoals in Brussel en het Haagse Kneuterdijk. Op Paleis Soestdijk en Huis Buitenrust is de kapel elders op het terrein ondergebracht. Anna Paulowna is vroom en zij bezoekt vaak en graag haar Kapel, die bestierd wordt door Russisch kerkpersoneel. Na haar dood schenken de erfgenamen de verzamelde Kapeluitrusting aan de Russische-orthodoxe kerk in Den Haag.

De tranen van een koningin

4-anna-paulowna-kleurrijke-koningin-op-paleis-het-loo_weduwe-6_lrAnna Paulowna moet zich vaak alleen hebben gevoeld. Ver weg van haar geliefde Rusland en haar familie is zij hier prinses en koningin van een klein landje. Het verschil tussen de grote paleizen van haar familie en de kleine, sober ingerichte Oranjepaleizen is groot. Een indrukwekkend hofceremonieel bestaat in Nederland niet.

Zeer persoonlijke tegenslagen zijn er ook: de dood van haar zoontje Casimir in 1822, de dood van haar zoon Alexander in 1848, gevolgd door de dood van haar man in 1849.

Waar aan het keizerlijk hof de vrouw van de overleden tsaar de belangrijkste vrouw blijft, moet Anna Paulowna in Nederland die rol afstaan aan haart nichtje en schoondochter Sophie, met wie zij een slechte relatie heeft. Eenzaam, verdrietig en teleurgesteld trekt Anna Paulowna zich een jaar lang terug op het bij Arnhem gelegen kasteel Biljoen. Van hieruit laat zij haar vertrekken op Soestdijk en Buitenrust opnieuw in orde brengen. Met als leidraad: de verering van haar geliefde doden: zoon Alexander en haar koning, de ‘Held van Waterloo’.

De tentoonstelling

Toeslag

Aan de hand van niet eerder in Nederland tentoongestelde objecten uit gerenommeerde internationale collecties laat Paleis Het Loo het levensverhaal zien van een markante vorstin die zich handhaafde in een sterk veranderende Nederlandse en Europese samenleving. Komt u genieten van haar invloed op het Nederlandse koningshuis in deze tentoonstelling op Paleis Het Loo. Lees vooral ook het prachtige boek dat conservator Paul Rem over haar geschreven heeft. Het boek is te koop in de paleiswinkel en de webshop.

 

Voor de tentoonstelling ‘Anna Paulowna, kleurrijke koningin’ geldt een toeslag van € 3,00 p.p. Kinderen (t/m 12 jaar) betalen geen toeslag. De e-tickets, inclusief toeslag, zijn online te verkrijgen via onze ticketshop.

7-anna-paulowna-kleurrijke-koningin-op-paleis-het-loo_heimwee-7_lr

  • Opening Anna Paulowna
    Opening Anna Paulowna
    Opening Anna Paulowna
    Opening Anna Paulowna
Opening Anna Paulowna
door Koningin Máxima op Paleis Het Loo
foto vergroten
Opening Anna Paulowna
door Koningin Máxima op Paleis Het Loo
foto vergroten
Opening Anna Paulowna
door Koningin Máxima op Paleis Het Loo
foto vergroten
Opening Anna Paulowna
door Koningin Máxima op Paleis Het Loo
foto vergroten