In sprookjes wonen prinsen en prinsessen in paleizen en kastelen. Paleizen met rozenstruiken en Doornroosjes. Kastelen met hoge muren en slotgrachten om draken en roofridders buiten te houden. Is Paleis Het Loo ook een sprookjeskasteel? Lees hier het verhaal van prins Willem.
Van jachtslot tot koninklijk paleis
Er was eens, lang geleden, een prins met de naam Willem III. Hij werd geboren in 1650. Als deze prins 34 jaar oud is, gaat hij op zoek naar een plek waar hij naar hartenlust kan jagen. Het is zijn hobby om galopperend op zijn paard de wilde dieren op te jagen en natuurlijk te vangen! Op een dag vindt hij waar hij naar zoekt: jachtslot Het Loo. Dit slot ligt midden tussen heidevelden en lage struiken, met volop hazen en reeën. Maar dit kasteel is niet groot genoeg voor de prins! Bovendien wil hij een nieuwe tuin met fonteinen aanleggen. Al snel laat hij naast het kasteel een veel groter jachtslot bouwen. De knapste mannen, zoals Jacob Roman en Daniël Marot worden voor het ontwerp en de bouw ingehuurd. In 1686 is het nieuwe paleis klaar.
Prins Willem is getrouwd met prinses Mary II, de dochter van de koning van Engeland. Ze verhuizen in 1688 naar Engeland, maar Het Loo blijft hun meest geliefde jachthuis. Willem keert er elke zomer terug! Als prinses Mary haar vader opvolgt en Koningin van Engeland wordt en Willem daardoor koning, maken ze Het Loo nog mooier en groter. Het slot moet nu immers bij een koning en koningin passen.
Er is zelfs een gouden hek naar de prachtige tuinen met hoog spuitende fonteinen. De fonteinen werken zo goed, omdat het water van hoger gelegen bronnen naar het lager gelegen paleis stroomt. De hoogst spuitende fontein, de Koningsprong, spuit het frisse bronwater wel dertien meter hoog! Heel bijzonder, omdat onze waterleiding toen nog niet bestond. Zo wordt dit jachtslot steeds meer tot een koninklijk paleis!
Paleis en tuinen passen als puzzelstukjes in elkaar
De knappe mannen die door Willem en Mary worden ingehuurd, krijgen de opdracht een ècht koninklijk paleis te bouwen. Willem en Mary willen dat hun paleis er minstens zo mooi uitziet als de paleizen van de koningen om hen heen. Deze vorsten hebben paleizen en tuinen die bij elkaar horen, als puzzelstukjes die in elkaar passen. Dat willen Willem en Mary ook!
Als je goed rondkijkt in het paleis, zie je dat de bloemvormen op de plafonds, op het behang, op stoffen en op het gouden hek dezelfde zijn als de patronen in de tuin. Ook de geschilderde vazen op de plafonds zijn in het echt terug te vinden in de tuin.
De ontwerpers proberen het paleis en de tuinen in elkaar te laten overlopen. De tuin wordt ‘de buitenzaal’ genoemd. Op de muren worden ramen en deuren geschilderd, zodat het lijkt, dat je naar buiten kunt kijken. Maar pas op, je wordt gefopt! Ook de schelpengrot met vogelkooi en fonteinen is zo bedacht. De met schelpen en halfedelstenen versierde grot is de poort naar de Koninginnetuin van Mary. In deze tuin liggen de met planten overdekte wandelpaden. Op zomerse dagen kan Mary hier, beschut tegen de zon, met haar hofdames wandelen zonder dat haar huid verkleurt. Een witte huid betekende dat je rijk genoeg was om niet in de zon te hoeven werken. Zo wandelt ze buiten met de voordelen van binnen en passen de puzzelstukjes in elkaar!
Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie heeft de mooiste tuin van het land?
Wanneer je de zijkant van je gezicht tegen een spiegel houdt, zijn de helften van je gezicht hetzelfde. De moedervlek op je linker wang zit nu ook op je andere wang. We noemen dit symmetrie. Symmetrie in de gebouwen en tuinen van koningen is erg belangrijk in de tijd van Willem en Mary. Ook het ontwerp van Paleis Het Loo en de bijpassende tuinen is symmetrisch.
Door het midden van het paleis en de tuinen is een onzichtbare lijn getrokken en de helften zijn elkaars spiegelbeeld. Midden in het paleis zijn het grote trappenhuis en de grote zaal gebouwd, met aan de ene kant de kamers van Willem en aan de andere kant die van Mary. Ook het midden van de tuinen is duidelijk aangegeven door grote fonteinen met links en rechts daarvan gespiegelde tuinvakken. ‘Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, de linker- is hetzelfde als de rechterkant!’
Knibbel, knabbel, knuisje, wie woont er in mijn ‘huisje’?
Paleis Het Loo is 300 jaar een ‘huisje’ geweest voor stadhouders, koningen, koninginnen, prinsen en prinsessen. De eerste bewoners zijn Willem III en Mary II, tot de dood van Willem in 1702. Daarna wonen de stadhouders Willem IV en zijn zoon Willem V op Paleis Het Loo. Als deze laatste in 1795 moet vluchten voor Franse legers, wordt de tuin geplunderd en vervolgens verwaarloosd. Pas jaren later laat koning Lodewijk Napoleon Paleis Het Loo opknappen. Het paleis wordt wit geschilderd en de tuinen veranderen in een groot grasveld met bomen er omheen. Er is geen fontein meer te bekennen in deze tuin! Koning Lodewijk Napoleon was bang voor water, omdat hem was voorspeld dat hij zou verdrinken. Zelfs de gracht om het oude jachtslot laat hij vol zand storten!
In 1815 wordt Paleis Het Loo benoemd tot zomerpaleis voor de Nederlandse koningen. Lodewijk Napoleon wordt opgevolgd door koning Willem I, Willem II en vervolgens Willem III.* De naam Willem werd doorgegeven van vader op zoon met een extra cijfer om het verschil tussen vader en zoon aan te geven.
Na Willem III zal geen Willem, maar een Wilhelmina de troon bestijgen. Voor het eerst is niet de Koning, maar de Koningin de baas in ons land! Koningin Wilhelmina, prins Hendrik en prinses Juliana eten, slapen, werken en spelen op Paleis Het Loo. Koningin Wilhelmina blijft hier, ook na haar troonsafstand, nog lang wonen tot haar dood in 1962.
Tot slot is Paleis Het Loo van 1967 tot 1975 een thuis voor Prinses Margriet (de zus van Koningin Beatrix), Mr. Pieter van Vollenhoven en hun vier jonge prinsen. Na hun verhuizing worden het paleis en de tuinen gerestaureerd en tot een museum gemaakt. Er is zeven jaar lang gewerkt om het paleis en de tuinen weer zo te maken als 300 jaar geleden. In 1984 is het paleis klaar en wordt het door Koningin Beatrix geopend! Op Paleis Het Loo Nationaal Museum reis je, binnen enkele minuten, honderden jaren terug in de tijd. Wandel door de gangen en zalen waar vele prinsen en prinsessen, koningen en koninginnen jou zijn voorgegaan! Veel plezier!
Paleis Het Loo, inderdaad een sprookjespaleis?
*Voor het overzicht, zijn enkel de namen van de regerende vorsten genoemd en niet hun vrouwen.
E.L. Lipke-Deetman, Educatieve Dienst Paleis Het Loo, 2008, www.paleishetloo.nl |
